Ortodontik tedaviler için herhangi bir yaş kısıtlaması bulunmamaktadır. Önemli bir kriter olarak hastamızın kemik seviyesi ortodonti hareketlerine müsaade edecek yeterlilikte olmalıdır. Yaşla beraber bazı hastalarımızda kemik erimesi oluşmaktadır. Kemik seviyenizi görmek için ortodontistiniz sizden röntgen isteyerek kemik seviyenizi ve dişlerin durumunu değerlendirecektir. Diş etlerinizin durumu da ağız içi muayene de kontrol edilip durumu değerlendirilir. Kısacası kemiğimiz, dişlerimiz ve diş etlerimiz sağlıklı olduğu sürece her yaşta hastamıza tedavi uygulamaktayız. Sadece erişkin hastalarımızda yaşla beraber kemik yoğunluğunda bir artış yaşandığı için tedavi süresi genç hastalar göre bir miktar uzayabilmektedir.
Ortodontide ilk muayene ilk daimi dişlerin çıkışından itibaren yaklaşık 6 yaşından sonra olmalıdır. Yılda bir kez düzenli aralıklarla ortodonti kontrolleri yapılması gereklidir. Çünkü çocukta herhangi bir iskeletsel yani çenesel bir bozukluk varsa bunların tedavisi için erken yaşlarda ortopedik etki elde edebilmekteyiz. Geç kalındığı takdirde bazı tedaviler etki etmemektedir. Mesela hastamızda üst çene geriliği mevcutsa 8-10 yaşları arasında yüz maskesi kullanmaya başlamalıdır. Alt çene de darlık varsa 9 yaşına kadar köpek dişleri daha çıkmadan tedavi edilmelidir. Alt çene geriliğinde 10-12 yaşları arasında apareyden fayda sağlanmaktadır. Herhangi iskeletsel bir bozukluk yoksa sadece dişlerin düzeltimi için tüm daimi dişlerin sürmesini takiben 12 yaş civarı beklenebilir. Ortodontik muayene için tüm dişlerin çıkmasını aileler beklememelidirler. Düzenli kontroller, büyük bozuklukların küçük yaşta yapılan işlemler sayesinde önüne geçebilir. Problem erken teşhis edildiğinde tedavi daha kolay olabilmektedir.
Gülüşünüzü saklama ihtiyacı hissediyorsanız, beğenmiyorsanız; fotoğraflarda bir dişim önde diğeri arkada biri karanlık çıkıyor, dümdüz sıralı değil diyorsanız; güldüğünüzde yanlarda siyah boşluklar oluşuyorsa; yandan profilinize baktığınızda alt ya da üst çene konumuzun ideal olmadığını düşünüyorsanız; önden çenenizde bir asimetri, kayıklık var gibi geliyorsa; dişlerinizin çapraşıklığından dolayı yeterli fırçalama yapamıyor ve o bölgelerde çürüme ve diştaşı oluşuyorsa; ağız açıklığınızda bir kısıtlama, eklemde ya da kaslarınızda ağrı, ekleminizde ses varsa; dişleriniz ön bölgede kapanmıyor ve siz ısırma işlemi yapamıyorsanız ya da üst ön dişleriniz alt dişlerinizi tamamen örtüyor ve alt dişleriniz gözükmüyorsa bir ortodonti uzmanına başvurmalısınız. Ortodontik tedavi sonucunda kendi dişlerinizle gülüş estetiği yapılıp doğru fonksiyon kazanılır ve ömür boyu sağlıkla kendi dişlerinizi kullanırsınız.
Ortodontik tedavi öncesinde ağızda varsa tüm dolgu ve kanal tedavisi gibi dental işlemlerin tamamlanması gerekmektedir. Ortodontik tedaviye başlamadan önce mutlaka diş taşı temizliği yapılıp ağız ve diş bakımının nasıl yapılması gerektiği öğrenilmedir ve çok iyi diş fırçalama alışkanlığına sahip olunmalıdır. Ne yazık ki iyi bir fırçalama alışkanlığına sahip olmayan hastalar tedavi esnasında braketlerini iyi temizlemediklerinde braketler etrafında diş çürükleri oluşmaktadır. Normal bireylerde olması gereken diş fırçalama sıklığı iki iken ortodontik tedavi gören hastalarda bu sayı ve kullanılan aparatlarda artış olmaktadır. İlk muayenede ve braketleme seansında nasıl diş fırçalanacağı ve braketlerinizi nasıl temizleyeceğinizi ayrıntılı bir şekilde uzunca size anlatacak ve sizleri motive ediyor olacağız.
Ortodontik tedavinin ilk seansı esnasında dişlerin üzerine özel yapıştırıcılarla braketlerin yapıştırılması sırasında herhangi bir ağrı hissetmezsiniz. O esnada hissedeceğiniz maksimum yanaklarınıza yerleştirdiğimiz ekartörlerin(ağız açıcıların) biraz gerginlik oluşturmasıdır. Özellikle çekimli ortodontik tedavilerde seanslarda dişlerin sıkılması esnasında kısa süreli ağrı oluşabilmektedir. Seans sonraları 12. Saatten sonra başlayan ve 2-3 gün sürebilen dişlerde kamaşma, gerginlik, karıncalanma tarzı hissiyat normaldir. Bu durum günlük yaşantınızı etkileyecek boyutta bir ağrı ve durum değildir. Bu durum kişiden kişiye göre değişebilmektedir. Bazı hastalar hiç ağrı hissetmediklerini ve çok rahat geçirdiklerini söylerken bazı hastalar düşük doz ağrı kesici alma ihtiyacı duymuşlardır. Bunun nedeni kişinin kemik yapısına, ağrı eşiğine, yaşına, tedavinin şekline göre değişkenlik göstermektedir.
Önemli bir konu olarak kullanılacak ağrı kesici çeşidi parasetamol türevi olmalıdır. Diğer tür ağrı kesiciler diş hareketini yavaşlatmakta ve tedavi süresini uzatmaktadır.
Ortodontik tedavi süresi yapılacak tedavi çeşidine göre değişkenlik göstermektedir. Basit ortodontik vakalar 10-12 ay sürerken; çekimli vakalar 1,5-2,5 yıl arası sürebilmektedir. Bazı durumlarda önce çenesel bozukluk aparey tedavisiyle düzeltilmektedir. Aparey tedavisini tamamlayan hastalarımız tel sürecine geçebilmek için daimi dişlerin sürmesi beklenerek sürme rehberliği yapılmaktadır. Ortodontik tedavi süreci hastanın uyumu ile çok bağlantılıdır. Lastiklerini iyi kullanan, yemesi-içmesi yasak olan gıdalara dikkat eden ve braket attırmayan, kurallara uyan hastaların tedavileri bu duruma uymayan hastalara nazaran tabi ki çok daha hızlı bitmektedir.
Ortodontik tedavi randevuları normal braket sistemi kullanıldığında bir aydır. Çünkü diş hareketi için gerekli olan fizyolojik kemik yapım ve yıkım mekanizmaları ve telin çalışma süresi bir aydır. Bir aydan önce daha telimiz aktiftir ve çalışıyordur. Erken değişmesi durumunda hiyalürinizasyon dokusu oluşur ve bu durum diş hareketini durdurur, diş kendini korumaya alır. Yani tedavi hızlanmaz tam tersi yavaşlar. Bazı braket çeşitlerinde randevu aralıkları 6-8 haftada bir olmaktadır. Şeffaf plak tedavilerinde hasta plaklarını düzenli kullanıyorsa, uyumu yüksekse 2-3 aylık aralarla kontrol edilebilir.
Ortodontik tedavi sırasında braketiniz dudağınızı/yanağınızı acıtıyorsa ortodontistinizin size verdiği mumu braketinizin üstüne koyarak dudak/yanakla temasını kesebilirsiniz. Tahriş oluştuysa ılık tuzlu su ile gargara ya da kloroben ile o bölgeye gargara yaparak rahatlamasını sağlayabilirsiniz. Telinizin kaymaması için çift taraflı çiğnemeye özen gösteriniz. Rahatsızlığınız geçmediği takdirde randevu alarak ortodontistinize muayene olabilirsiniz.
Braketlerle yapılan ortodontik tedaviniz boyunca dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri diş fırçalamaktır. Her yemek yedikten sonra mutlaka diş fırçalanmalı ve günde en az bir kez ara yüz fırçası ile braketlerin etrafı temizlenmelidir. Braketlerle yapılan ortodontik tedavide dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise yeme içmedir. Asitli içecekler (cola,fanta,sprite,fusetea,didi..) tedavi boyunca tüketilmemelidir. Çekirdekli yiyeceklerin (erik,zeytin,hurma,vişne..) çekirdekleri dışarıda çıkarılarak ağıza atılmalıdır. Dişlerle kesme işlemi yapılmamalı, her ne yeniyorsa bıçakla kesilip ya da elle kopartılıp küçük lokmalar halinde ağıza atılmalıdır. Sert yiyecekler ya yenmemeli ya da küçük parçalar haline getirilmelidir. Yapışkan gıdalara (lokum, cips, karamelli çikolata..) dikkat edilmelidir.
Şeffaf plaklarla yapılan ortodontik tedavide yeme içme konusunda herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.
Braketlerle yapılan ortodontik tedavide ağız ve diş bakımı için mutlaka her yemekten sonra diş fırçalaması yapılmalıdır. Ayrıca gece yatmadan öncede diş fırçalanmasını istemekteyiz çünkü gece tükürük içeriğimizde meydana gelen değişimler sonucu çürük ve diş taşı oluşum hızı artmaktadır. Günde 4 kere diş fırçalama ve en az günde 1 kere ara yüz fırçası (ortodontistiniz önerdiği) ile braketlerin çevresinin detaylı temizliği yapılmalıdır. Ortodontistiniz gerekli gördüğü takdirde gargara da reçete edebilir.
Şeffaf plak veya hareketli aparey kullanan hastalarımızda diş fırçalamadan apareylerini takmamalı ve günde 1 kez sabun ve su ile apareylerin temizliğini yapmalıdırlar. Ayrıca aparey temizliği için eczanelerde satılan tabletler kullanılabilir.
Aktif ortodontik tedaviniz bittikten sonra pekiştirme tedaviniz başlayacak olup bu dönem dişleriniz bozulmaması için önemlidir. Ortodontik tedavi bitiminde ortodontistiniz tarafından size uygun görülen takıp çıkarılan pekiştirme plağı verilecek ve ön dişlerinizin arkasına ince tel (retainer) yapılacaktır. 6 ayda 1 düzenli randevular ile retainer ve plaklarınızın kontrolüne gelmelisiniz. Bu kontrollerde ortodontistinizin uygun gördüğü şekilde pekiştirme plağınızın takma süresi kademeli olarak azaltılacaktır. Size verilen plağı kaybetmemeli ve kırmamalısınız. Düzenli temizliğini yapmalısınız. (Şeffaf plak kullanan hastalarımızda diş fırçalamadan apareylerini takmamalı ve günde 1 kez sabun ve su ile apareylerin temizliğini yapmalıdırlar. Ayrıca aparey temizliği için eczanelerde satılan tabletler kullanılabilir.) Retainerınızı düzenli olarak kontrol edip yapıştırıcılarının durup, telin çıkmadığından emin olmalısınız. Sert yiyecekleri ön dişlerinizle ısırmamalısınız. Retainerınızda kopma, plağınızda kırılma ya da kaybolma olduğunda vakit geçirmeden hemen ortodontistinizden randevu almalısınız.
Ortodontik tedavi bitiminde dişlerin yeni konumunun korunması için ortodontistiniz tarafından size uygun görülen takıp çıkarılan pekiştirme plağı verilecek ve ön dişlerinizin arkasına ince tel (retainer) yapılacaktır. Retainer teli sadece ön dişlerinizi tutarken, pekiştirme plağı tüm dişlerinizi sarar ve mevcut durumda kalmasını sağlar. Diş hareketi kemik yapım yıkım mekanizması ile olduğu ile için yeni yapılan kemiğin şekil alması için zaman gerekmektedir. Bu sebeple pekiştirme plağı düzenli kullanılmalı ve retainer zarar görmemelidir. İlk 2 yıl düzenli olarak 6 aylık randevularla, sonrasında yıllık rutin kontrollerle ortodontistinizi ziyaret etmeniz bazı durumların gözden kaçmasını önleyecektir. Tedavi sonrası minimal boyutlarda dişlerde değişim olması normal kabul edilir. Bu tabi ki dişler eski haline dönecek demek değildir. Dişlerde bozulma olmaması için; retainerlarımız iyi korumalı, pekiştirme plaklarımız iyi kullanmalı ve düzenli ortodontist kontrollerimizi aksatmamalıyız.
Ortodontik tedavi çeşidine göre pekiştirme tedavisi de değişmektedir. Ortodontistiniz farklı bir şey söylemediği takdirde retainerınız dişlerinizin bozulmaması için çıkartılmamalıdır.
Ortodontik tedaviden sonra yirmi yaş dişlerinin öne doğru gelerek ön dişleri bozduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Ortodontik tedavi sonrası yirmi yaş dişlerinin durumu röntgen üzerinde ortodontistiniz tarafından değerlendirilerek yirmi yaş dişinin konumuna ve sürme miktarına göre çekilip çekilmeyeceğine karar verilir.
Ortodontik tedavi ücretinin belirlenebilmesi için öncelikle ortodontistiniz tarafından muayene edilmeniz gerekir. Ortodontik muayene sonrasında tedavi planınız belirlenir. Ortodontik tedavi ücretleri uygulanacak tedaviye, tedavinin süresine kullanılacak materyallere göre değişiklik göstermektedir.
