Alt Çene Geriliği Tedavisi
Alt çene geriliği genellikle sadece alt çenenin geriliği ile olabildiği gibi hem üst çene ileriliği hem de alt çene geriliği şeklinde kendini gösterebilmektedir. Kimi durumlarda ise sadece üst çene ileriliği görünüş olarak hastanın alt çenesi gerideymiş gibi de kendini gösterebilir. Alt ve üst çeneyi ilgilendiren problemlerin varlığında ortodontistler olarak sefalometrik röntgenler alırız. Bu röntgenler ile kafa kaidesine göre çenelerin konumlarını, dişlerin çene kemiği içindeki durumlarını ve hastamızın büyüme gelişim dönemini (kemik yaşını) değerlendiririz. Böylece çenelerin ileriliği veya geriliğinin hangi çeneden kaynaklandığını ve hastamızın büyüme gelişim dönemine göre uygulayacağımız tedavi şeklini belirleriz. Bu tedaviler büyüme gelişim döneminde (yani hastamızın henüz yaşça küçük olduğu dönemlerde) alt çeneyi önde konumlandıran hareketli veya sabit apareyler olabileceği gibi ileri yaşlarda ortognatik cerrahi veya üst çeneden diş çekimi yaptığımız kamuflaj tedavileri olabilmektedir. Büyüme Dönemindeki Alt Çene Geriliği Tedavisi Büyüme gelişim dönemi, sefalometrik röntgenlere ve el bilek filmlerine bakılarak ve buradaki gelişimsel işaretler değerlendirilerek tayin edilebilmektedir. Büyüme gelişim dönemindeki hastalarımıza gelişim dönemindeki hangi evrede olduğuna göre sabit veya hareketli fonksiyonel apareyler uygulanmaktadır. Hareketli fonksiyonel apareyler sadece yeme-içme ve diş fırçalama sırasında çıkarılan apareyledir. Alt çeneyi ve dişleri öne doğru hareketini sağlayan sabit olarak diş tellerine takılan sabit fonksiyonel apareyler de bulunmaktadır. Bu apareylerin kullanım tercihi hastamızın büyüme gelişim dönemi ve mevcut çene probleminin şiddetine ve duruma göre değişmektedir. Hareketli Fonksiyonel Apareyler Hareketli fonksiyonel apareyler iki parçadan oluşabileceği gibi tek parçadan da oluşabilmektedir. Kliniğimizde sıklıkla iki parçadan oluşan twin-block apareyini uygulamaktayız. Twin-block apareyi alt ve üst çene parçalarındaki rampalar sayesinde alt çeneyi öne doğru kaydırarak kapatmaya yönlendirmektedir. Hastamızın bu apareyi tüm gün uyurken dahi takması istenmektedir. Sadece yemek yerken ve diş fırçalarken çıkartılması gereken bu aparey büyüme gelişim döneminde olan hastalarımızda alt çenenin büyümesini öne doğru yönlendirmektedir. Twin-block apareyi ortalama 10 ay civarında takılabileceği gibi süresi ortodontistin büyüme gelişim takibine göre değişebilmektedir. Aparey kullanımı sonrası, tedavi öncesinde geride olan alt çene artık önde konumlanmış olur ve hastamızın tel tedavisine başlanılır. Hastamızın aparey kullanımı ne kadar iyi ise tel tedavisi ile birlikte başlanılan ortodontik tedavisi de hem o kadar başarılı hem de kısa sürede sonuçlanabilmektedir. Twin-block apareyinin temizliği akan suyun altında sıvı sabunla yapılabileceği gibi eczanelerde satılan suda çözünen temizleme tabletleriyle de yapılabilmektedir. Sabit Fonksiyonel Apareyler Sabit fonksiyonel apareyler adından da anlaşılacağı üzere diş tellerinin üzerine sabitlenir ve üzerindeki yaylar vasıtasıyla alt çeneye ve dişlere kuvvet uygular. Sabit fonksiyonel aparey üzerindeki bu yaylar sayesinde çene her kapatıldığında alt dişlere ve alt çeneye öne doğru bir kuvvet uygular. Aylık kontrollerde bu yayın aktivasyonunu kontrol ederiz gerekliyse aktive ederiz. Sabit olarak uygulanan bu apareyler çenenin sağa ve sola doğru hareketlerini kısıtlamaz ancak hastamızdan esneme veya ağzı çok açan hareketleri kısıtlamasını isteriz çünkü bu hareketler apareyin çıkmasına neden olabilmektedir. Hareketli apareylerden farklı olarak bu tedavide alt çene geriliği tedavisi tel tedavisiyle beraber yürütülür. Erişkin Dönemdeki Alt Çene Geriliği Tedavisi Erişkin dönemde alt çenenin ve çene ekleminin öne doğru büyümesi azalmıştır. Erişkin yaşta alt çenenin öne doğru büyümesinin yönlendirilmesi mümkün değildir. Vakanın şiddetine göre 2 seçeneğimiz mevcuttur. Birincisi yüz profilinden memnun olmayan ve değişimin yüzüne yansımasını isteyen ve değerlendirmeler sonucunda şiddetli bir vaka olduğu analiz edilip tek seçeneği ortodontik tedavi ile birlikte yürütülen ortognatik cerrahi ameliyatı olması gerekenler. İkinci seçeneğimiz; daha az şiddette olup üstten 2 küçük azı diş çekerek üst çenenin fırlaklığını düzeltebildiğimiz kamuflaj tedavisi. Ortognatik Cerrahi Ortognatik cerrahi, alt ve üst çeneyi öncesinde planlanmış bir tedavi planına göre, çene cerrahisi uzmanı ve ortodonti uzmanının beraber yürüttüğü bir tedaviyle genel anestezi altında ideal konuma getirir. Ortognatik cerrahi tedavisi planlanan hastamızın öncelikle ortodontik tedavisine başlanır. Ortodontik tedavi ile amaç ortognatik cerrahi öncesi çene üzerindeki dişlerin düzgün bir şekilde sıralanması ve ara seanslarda kontrol ölçüleriyle alt ve üst çenedeki dişlerin birbirine göre konumları değerlendirilerek dişlerdeki düzenlemenin bu doğrultuda sağlanmasıdır. Bu hazırlık süreçleri dişlerin durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Ameliyat öncesi röntgenler, fotoğraflar, ölçüler alınır ve ameliyat plakları hazırlanır. Bu plaklar ameliyat sırasında ideal çene konumlarının oluşturulmasına rehberlik eder. Kamuflaj Tedavisi Alt çene geriliği tedavisinde kamuflaj tedavisi alt çenenin üst çeneye göre çok geride olmadığı ve hastamızın alt çenesinin geriliğinden şikayetçi olmadığı daha çok üst dişlerinin görece onu rahatsız ettiği durumlarda uygulanır. Bu tedavide amaç adından da anlaşılacağı üzere mevcut durumu kamufle etmektir. Üst çeneden çoğunlukla köpek dişlerinin arkasındaki dişler çekilir ve üst ön dişler bu çekim boşluklarına doğru diş telleriyle geriye doğru alınır. Bu tedavi seçeneğindeki ortodontik tedavi süresi 2-2,5 yıl sürebilmektedir. Tedavi süresi mevcut durumun şiddetine ve hastamızın tedaviye uyumuna göre değişebilmektedir. Bu tedavide sağ ve solda damağa vida uygulanarak bu vidalardan destek alınabilmektedir. Üst çenede önde konumlanmış dişler bu vidalara asılan yaylar veya elastikler yardımıyla çekim boşluklarına doğru çekilir. Bu vidalar lokal anestezi ile (diş çekimi sırasında uygulanan anestezi) birkaç dakikada uygulanır. Tedavi sonrasında ise anesteziye gerek kalmadan kolaylıkla çıkarılır.