Ortodontik tedavi ile birlikte diş teli uygulandığında diş yüzeylerinin bir kısmı braketler ve diş telleri ile kaplanmaktadır, diş teli ve braketler dişler üzerinde yemek artıklarının birikmesi ve diş plağı oluşumu için retantif ve elverişli alanlar oluşturmaktadır bu nedenle ortodontik tedavi sırasında dişlerin temizliğine daha fazla özen gösterilmelidir.
Diş fırçası ıslatılmadan nohut büyüklüğünde diş macunu diş fırçasına sürülür. Dişler, diş etinden dişin ucuna doğru 45 derece açıyla yönlendirilmiş diş fırçasıyla bastırıp süpürme hareketiyle fırçalanır. Dişlerin diğer yüzeyi ve tel tüzeyleri de diş fırçasıyla fırçalanmalıdır. Diş fırçasının mümkün mertebe dişlerin tüm yüzeylerine teması istenir, en son dil dışarı doğru fırçalanır ve ağız bol suyla çalkalanır.
Ortodontik tedavi görenlere özel olarak üretilmiş ortodontik diş fırçalarıyla dişler fırçalanabileceği gibi normal diş fırçaları da uygun fırçalama tekniği uygulandığı benzer işlevi görebilmektedir. Ortodontik diş fırçalarının farkı orta kısmının çöküntülü olması ve fırçalama sırasında bu kısma braketlerin yerleşmesiyle telin alt ve üst kısmına fırçanın ulaşmasını sağlamasıdır.
Elektirikli diş fırçaları döner başlıkları ile fırçalama etkinliğini arttırmaktadır. Ancak etkili bir fırçalama için manuel fırçalardaki gibi bastırıp süpürme hareketleri elektrikli fırçalar kullanırken de yapılmalıdır. Diş fırçalama manipülasyonu yeterli olmayan hastalarımızda elektrikli diş fırçalarını da önerebilmekteyiz.
Normal diş fırçasına göre daha küçük ince uzun bir formu olan ara yüz fırçaları ortodontik tedavi gören hastalar için dişlerin temizliğinde olmazsa olmazdır. Çeşitli boyutları vardır en uygun boyutu ortodontistiniz sizin için reçete edecektir. Normal diş fırçalamasından sonra arayüz fırçasıyla diş tellerinin altında kalan diş yüzeylerinin temizliğine geçilir. Arayüz fırçasının ucu kıvrılabilir bu sayede zor bölgelere ulaşımı kolaylaşır. Saplı olanları da vardır isteğe göre kullanılabilir. Ara yüz fırçası macunsuz kullanılır, diş telinin altına yerleştirilir ve ileri geri hareketlerle diş yüzeyi ve tellerin altı temizlenir. Bu işlem diş tellerinin kancalarının alt kısmını da uygulanır. Ara yüz fırçası kullanımından sonra diş ipi kullanılabilir.
Son olarak da ağız gargaraları kullanılır. Gargara kullanımı yarım kapak 30 sn. çalkalama sonrası ağza su almadan uygulanmalıdır. Ağız gargaraları mekanik olarak uygulanan diş fırçalamanın yerine geçmez, diş yüzeyinde yeni oluşabilecek plağın dişe yapışmasını zorlaştırır.
Ortodontik tedavi sırasında tam bir ağız bakımı için tüm fırçalama teknikleri uygun ve sırasıyla yapılmalıdır. Ortodontistiniz sizi bu konuda bilgilendirecektir.
Ortodontik Tedavi Sırasında Beslenme
Ortodontik tedavi ile birlikte dişlerin üzerine braketler yapıştırılmaktadır. Bu braketler yardımıyla dişlere teller vasıtasıyla istenen kuvvetler uygulanmaktadır. Bazı besinler braketlerin dişten ayrılmasına diğer bir tabirle braketlerin atmasına neden olmaktadır. Ortodontik tedavinin sorunsuz bir şekilde ilerlemesi için dişlere yapıştırılan braketlerin koparılmaması gerekmektedir. Braketler dişlerden attığında, diş serbest kalır ve tedavi öncesi haline doğru geri döner bu durum ortodontik tedavi süresinin uzamasına neden olur. Peki, braketlerin kopmaması için nasıl beslenmeliyiz?
Braketlerin diş ile bağlantısı zayıflatan asitli içecekler (kola, fanta, sprite, ice tea vb.) tüketildiğinde braketlerin dişten kolayca kopmasına neden olabilmektedir. Asitli gıdaların aksine meyve suyu, ayran, maden suyu ve sütün tüketilmesinde sakınca yoktur.
Yapışkanlı yiyecekler lokum, karamelli çikolatalar, sakız vb. yiyecekler çiğneme sırasında diş telleri üzerine uzun süreli baskı uyguladığından braketlerin kopmasına neden olabilmektedir ve ortodontik tedavi sırasında yenilmesi istenmeyen gıdalardır.
Ortodontik tedavi sırasında braket kopmasına en fazla neden olan durumlardan birisi de çekirdekli gıdaların çekirdekleriyle ağza atılıp çekirdeğinin çıkartılmasıdır. Ortodontik tedavi sırasında, özellikle yeşil erik mevsiminde, yeşil erik tüketimindeki artışla paralel olarak braket kopması sık yaşanmaktadır. Yeşil erik ve benzeri kiraz, şeftali, kayısı, zeytin gibi çekirdekli meyveler, çekirdekleri ağız dışında çıkarılarak tüketilebilmektedir.
Patlamış mısır ise göbeğindeki sert kısım dolayısıyla braketlerin kopmasına neden olmaktadır. Sadece köşelerindeki beyaz kısımlar koparılarak yenilebilmektedir. Fındık, fıstık, badem gibi sert kuru yemişler dikkatle tüketilmeli veya rondadan geçirilerek tüketilmelidir. Ceviz ve kaju gibi nispeten daha yumuşak kuruyemişler tercih edilebilir.
Ön dişler arka dişlere göre daha uzundur ve ön dişler ile ısırma yapıldığında besinler braket üzerine kesme ve sıyırıcı kuvvetler uygulayarak braketlerin dişten ayrılmasına neden olabilmektedir. Bu yüzden ortodontik tedavi sırasında ön dişlerle ısırma yerine daha çok besinlerin kesilerek ağızda sağa ve sola atılarak arka dişlerle çiğnenme yapılması önerilmektedir. Örneğin elma veya armut gibi besinler dilimlenerek yenilmelidir. Dürüm, tost, hamburger gibi besinlerin bıçakla bölünerek tüketilmesi önerilir.
